powered by Agones.gr - opap

Τρίτη, 19 Απριλίου 2011

Ελληνικά Υποβρύχια: 110 Χρόνια Ιστορίας

Η ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ ΤΟΥ ΠΟΣΕΙΔΩΝΑ
Ελληνικά Υποβρύχια: 110 Χρόνια Ιστορίαςτου Ηλία Νταλούμη

Το Υποβρύχιο είναι ένα είδος πλοίου που έδωσε στον πόλεμο στη θάλασσα την
τρίτη του διάσταση. Πολύ λίγοι γνωρίζουν ότι το Πολεμικό Ναυτικό της Ελλάδας ήταν ένα από τα πρώτα που απόκτησαν υποβρύχιο. Ακόμη λιγότεροι έχουν υπόψη τους ότι το πρώτο υποβρύχιο εντάχθηκε στον ελληνικό Στόλο πριν από ΕΚΑΤΟΝ ΔΕΚΑ ΧΡΟΝΙΑ ! Τα όσα πέτυχαν την περίοδο αυτή τα ελληνικά υποβρύχια και φυσικά οι άνθρωποι που υπηρέτησαν ή υπηρετούν σε αυτά είναι πολλά και θαυμαστά. Λίγα, όσα μας επιτρέπει ο χώρος, από αυτά θα προσπαθήσουμε να σας πούμε στις σελίδες που ακολουθούν.
Στις 7 Απριλίου του 1885 έγιναν στην Ελλάδα εκλογές. Νικητής ήταν, με μεγάλη πλειοψηφία εδρών, το λεγόμενο «Εθνικόν Κόμμα». Λίγες μέρες αργότερα, στις 19 του ίδιου μήνα, ορκίστηκε Πρωθυπουργός ο επικεφαλής αυτού του κόμματος. Δεν ήταν άλλος από τον Θεόδωρο Δηλιγιάννη που αναλάμβανε αυτή τη θέση για πρώτη φορά. Η κυβέρνηση εκείνη δεν μακροημέρευσε. Κράτησε ένα μόλις χρόνο. Κατέρρευσε λόγω της ανικανότητάς της να λύσει τα προβλήματα που η ίδια είχε οξύνει. Όμως το θέμα μας δεν είναι τα λάθη του Δηλιγιάννη αλλά μια συγκεκριμένη πράξη της κυβέρνησής του. Τον Σεπτέμβριο του 1885 η
Βουλγαρία, είχε γίνει ανεξάρτητη το 1878, προσάρτησε την Ανατολική Ρωμυλία (ΣΗΜ. 1). Η ελληνική αντίδραση είχε δύο κυρίως σκέλη. Το ένα ήταν η κήρυξη επιστράτευσης. Το άλλο η απεγνωσμένη προσπάθεια εξοπλισμού της επειδή ήταν σε τραγική κατάσταση και από αυτήν την άποψη. Τότε αγοράστηκαν τα πρώτα πολυβόλα για τον Ελληνικό Στρατό και το Ναυτικό. Ήσαν κατασκευασμένα στη Σουηδία από την εταιρεία "Nordenfelt Gun & Ammunition Co" (ΣΗΜ. 2). Αν και δεν υπάρχει η ανάλογη μαρτυρία εντούτοις φαίνεται πολύ πιθανόν ότι η Nordenfelt μαζί με τα πολυβόλα της βρήκε την ευκαιρία και πούλησε στην Ελλάδα ένα ακόμα προϊόν. Ήταν μια εφεύρεση που είχε γίνει από τον Βρετανό
ιερέα(!) George Garrett, που την είχε πουλήσει στον T.W.Nordnefelt (ΣΗΜ. 3). Αυτός με τη σειρά του την τελειοποίησε και προχώρησε στην υλοποίησή της. Ήταν αρκετά πρωτότυπη αν και όχι πρωτόγνωρη. Επρόκειτο για ένα πλοίο που είχε τη δυνατότητα να ταξιδεύει και κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας. Το νέο αυτό τύπο πλοίου που αγγλικά το έλεγαν «submarine», στη γλώσσα μας αποδόθηκε, με επιτυχία, ως «Υποβρύχιον».
Το σκάφος αυτό είχε μήκος 19.51m, πλάτος 3.66m και βύθισμα 3.35m. Το εκτόπισμά του ήταν 60 τόνοι, είχε μέγιστη ταχύτητα 9 κόμβων, μπορούσε να καταδυθεί ως 15m και είχε ακτίνα δράσης 150 μίλια. Προκειμένου να κινείται είχε μια ατμομηχανή των 100hp. Προβλεπόταν να φέρει ως οπλισμό ένα πυροβόλο Nordnefelt της 1in και μία τορπίλη Whitehead, που φερόταν εξωτερικά σε ειδικό σωλήνα. Οι πρώτες δοκιμές του έγιναν, παρουσία εκπροσώπων τωνναυτικών χωρών της εποχής, από τις 21 ως τις 25 Σεπτεμβρίου του 1885, στη Landskrona (ΣΗΜ. 4). Στη συνέχεια μεταφέρθηκε στη Μ.Βρετανία, στο
Southampton, για να συνεχίσει τις δοκιμές. Εκεί φαίνεται ότι πουλήθηκε στην
Ελλάδα τον Δεκέμβριο του 1885, στην τιμή των 9,000 λιρών Αγγλίας (ΣΗΜ. 5)
Το πλοίο αυτό ΔΕΝ πήρε όνομα αλλά, αναφερόταν, και στο Ναυτικό μας, ως
«Νordnefelt Ι». Ήταν μια πρακτική που συνήθιζε τότε το Πολεμικό Ναυτικό να
μη βαφτίζει τα μικρά πλοία του με όνομα αλλά με τον τύπο και τον αύξοντα
αριθμό τους. Θυμηθείτε το «Τορπιλοβόλον 11» που έγινε διάσημο κατά τον Α'
Βαλκανικό Πόλεμο. Το «Νordenfelt Ι» έφτασε στον Πειραιά στις 13 Ιανουαρίου
1886 με το βρετανικό πλοίο SS «Τoledo». Ηταν σε κομμάτια και έπρεπε να
συναρμολογηθεί, εργασία που ανέλαβε το μηχανουργείο «Τζων Μακ Δόαλ &
Βάρβουρ» που βρισκόταν στην ακτή Αλών (ΣΗΜ 6). Οι εργασίες ολοκληρώθηκαν
μετά από δύο σχεδόν μήνες, οπότε στις 14 Μαρτίου άρχισαν, στον Φαληρικό
όρμο, οι δοκιμές. Τις παρακολουθούσαν, εκτός από το «φιλοθεάμον κοινό» και
μια τριμελής επιτροπή που είχε ορίσει ο Υπουργός των Ναυτικών Γ.
Μπούμπουλης και αποτελούσαν ο Αντιπλοίαρχος Μάρκος Μπότσαρης, ο Πλωτάρχης
Κοσμάς Ζώτος και ένας πολίτης μηχανικός. Οι δοκιμές έδειξαν τις πραγματικές
δυνατότητες του «Νordenfelt Ι» δηλαδή ότι χρειάζονταν μερικές δεκαετίες
ακόμα έως ότου τα υποβρύχια αποκτήσουν μερικές από τις ιδιότητές τους. Πολύ
αργή κατάδυση, διαρροές καυσαερίων που έβαζαν σε κίνδυνο τη ζωή του
πληρώματος, κακή διεύθυνση του σκάφους, ήσαν μερικά από τα αξεπέραστα
προβλήματα που αντιμετώπιζε το «Νordenfelt Ι». Χαρακτηριστικά αναφέρεται
ότι κατά την πρώτη του δοκιμή «κάθισε» στο βυθό και δεν αναδύθηκε παρά μετά
από έξι ώρες! Πάντως η γνωστή παροιμία «κάλιο αργά παρά ποτέ», αν και
ταιριάζει απόλυτα στην περίπτωση, δεν κυκλοφόρησε τότε... Φυσικά το
«Νordenfelt Ι» δεν αξιοποιήθηκε ποτέ επιχειρησιακά. Μετά το 1901 δεν
αναφέρεται πουθενά. Αν τώρα νοιώθετε απογοήτευση για αυτήν την,
προεκατονταετίας, ελληνική αποτυχία, να σας πούμε μιαν άλλη για να σας
ξανάρθει το κέφι. Μόλις μαθεύτηκε ότι η Ελλάδα αγόρασε υποβρύχιο, η Τουρκία
έσπευσε, το 1887, να παραγγείλει στον Nordenfelt δύο! Τα βάφτισαν «Αμπντούλ
Μετζίντ» και «Αμπντούλ Χαμίντ» και ήσαν μεγαλύτερα από το «Νordenfelt Ι».
Αν και είχαν κάποιες βελτιώσεις ως προς αυτό, δεν κατάφεραν τίποτα
περισσότερο. Μάλιστα επειδή στάθηκε αδύνατον να βρεθεί τουρκικό πλήρωμα για
να τα επανδρώσει, τις δοκιμές στον Βόσπορο τις έκαναν δύο Βρετανοί...
Ανίκανα να προσφέρουν οποιοδήποτε έργο και χωρίς να αποκτήσουν ποτέ
πλήρωμα, εγκαταλείφθηκαν να σκουριάσουν στον Κεράτιο, στην
Κωνσταντινούπολη.
Χρειάστηκε να περάσουν 25 χρόνια από την αγορά του «Νordenfelt Ι», έως ότου
η Ελλάδα αγοράσει άλλο υποβρύχιο. Και ο λόγος είναι προφανής. Δεν υπήρχαν
υποβρύχια. Όλα αυτά τα χρόνια στην υπόλοιπη Ευρώπη και στις ΗΠΑ γίνονταν
πειράματα και δοκιμές προκειμένου να κατασκευαστεί ένα πραγματικό
υποβρύχιο. Το Κίνημα του 1909 αποτέλεσε το έναυσμα για την έξοδο της
Ελλάδας από τη μιζέρια και την αφάνεια. Η αναδιοργάνωση των Ενόπλων
Δυνάμεων ήταν ένας από τους πρωταρχικούς σκοπούς του. Οι παραγγελίες για
εξοπλισμούς υπήρξαν μοναδικές. Το Ναυτικό απέκτησε σύγχρονα σκάφη. Πιο
διάσημο το «Αβέρωφ». Πιο πρωτότυπα το «Δελφίν» και το «Ξιφίας», τα δύο
υποβρύχια ή «Καταδυόμενα» όπως τα έλεγαν τότε ακολουθώντας τη γαλλική
ορολογία. Η παραγγελία δόθηκε στα ναυπηγεία Schneider, στη Γαλλία, τον
Σεπτέμβριο του 1910 και ήσαν τύπου «Laubeuf», από τον σχεδιαστή τους (ΣΗΜ.
7). Η Ναυπήγησή τους άρχισε το 1911 και η παραλαβή του πρώτου, ήταν το
«Δελφίν», έγινε στις 21 Αυγούστου 1912 στο Ναύσταθμο της Toulon. Κυβερνήτης
του ήταν ο Πλωτάρχης Στ. Παπαρηγόπουλος, ενώ το υπόλοιπο πλήρωμά του το
αποτελούσαν αλλα 17 άτομα. Αμέσως άρχισε η εντατική εκπαίδευση κάτω από την
επίβλεψη Γάλλων εκπαιδευτών. Είχαν γίνει έντεκα καταδύσεις όταν ο
Παπαρηγόπουλος πήρε διαταγή να αποπλεύσει από την Toulon για τον Πειραιά. Ο
Α' Βαλκανικός Πόλεμος θα άρχιζε σε λίγες ημέρες. Το «Δελφίν» αφησε τη
Γαλλία στις 29 Σεπτεμβρίου με κατεύθυνση την Κέρκυρα. Εκεί έφτασε στις 4
Οκτωβρίου, την ημέρα που κηρύχθηκε ο πόλεμος. Στην Κέρκυρα δεν κάθισε παρά
λίγες μόνο ώρες, όσο χρειάστηκε για να ανεφοδιαστεί. Την επομένη, 5
Οκτωβρίου 1912, κατέπλευσε στο Ναύσταθμο της Σαλαμίνας. Ήδη το «Δελφίν»
είχε επιτελέσει έναν άθλο. Γιατί τι άλλο από άθλος είναι ένα τόσο μεγάλο
ταξίδι, για την ακρίβεια 130 ώρες πλου, με ένα καινούργιο τύπο πλοίου και
με μάλλον άπειρο πλήρωμα; Όπως και να έχει το πράγμα το μόνο που ενδιέφερε
εκείνη την ώρα ήταν το «Δελφίν» να βρεθεί στην πρώτη γραμμή μαζί με τον
υπόλοιπο Στόλο. Αμέσως λοιπόν άρχισαν εντατικές εργασίες προκειμένου να
γίνει ετοιμοπόλεμο. Στις 19 Οκτωβρίου έφυγε από το Ναύσταθμο για να ενωθεί
με τον υπόλοιπο στόλο που ναυλωχούσε στο Μούδρο της Λήμνου. Πρώτος του
σταθμός η Σκιάθος όπου πήγε μέσω Ευβοϊκού, για να συναντήσει το βοηθητικό
του Στόλου «Κανάρης». Ως τις 20 Νοεμβρίου η μόνη δραστηριότητα που είχε το
«Δελφίν» ήταν κάποιες καταδυτικές ασκήσεις στον κόλπο του Μούδρου και
προπαντώς οι συνεχείς επιθεωρήσεις των μηχανών του και των συστημάτων του,
που παρουσίαζαν μονίμως προβλήματα. Τότε άρχισε τις περιπολίες, πλέοντας
στην επιφάνεια αλλά και σε κατάδυση, έξω από τα Δαρδανέλια, ενώ τις νύκτες
προσορμιζόταν στην Τένεδο.
Η 9η Δεκεμβρίου 1912 είναι μια σημαντική ημερομηνία για τη ναυτική ιστορία.
Την ημέρα εκείνη πραγματοποιήθηκε η πρώτη εκτόξευση τορπιλών από υποβρύχιο
κατά εχθρικού πολεμικού πλοίου. Το υποβρύχιο δεν ήταν άλλο από το «Δελφίν»,
και το πλοίο για το οποίο ρίχτηκε η τορπίλη το τουρκικό καταδρομικό
«Μετζητιέ». Το ότι η επίθεση απέτυχε έχει μάλλον μικρή σημασία. Ούτε οι
τορπίλες της εποχής, ούτε και τα μέσα που είχε το «Δελφίν», όπως για
παράδειγμα το περισκόπιο, του έδιναν πολλές δυνατότητες επιτυχίας. Στην
προσπάθειά του να επιστρέψει στη βάση του, το «Δελφίν» προσάραξε βόρεια της
Τενέδου. Η ανυπαρξία ειδικών χαρτών και η ύπαρξη μόνο μαγνητικής πυξίδας
ήσαν τα κύρια αίτια. Για να ξεκολήσει αναγκάστηκε να αφήσει τα μολυβένια
βάρη ασφαλείας που είχε πράγμα που έκανε αδύνατη την κατάδυσή του. Πλέοντας
στην επιφάνεια επέστρεψε στο Μούδρο. Από εκεί έφυγε δύο ημέρες αργότερα,
στις 11 Δεκεμβρίου, για το Ναύσταθμο. Ουσιαστικά η ιστορία του «Δελφίν»
είχε τελειώσει.

LinkWithin

Related Posts with Thumbnails