powered by Agones.gr - opap

Τετάρτη, 18 Μαΐου 2011

Ονομασία καί Ελληνικότητα

O σύγχρονος Θουκιδίδης της Ελληνικής Ιστορίας, Κωνσταντίνος Παπαρρηγόπουλος, στήν Ιστορία του Ελληνικού Εθνους παραθέτει τήν δική του άποψη γιά τόν ξεχασμένο Ελληνισμό του Μεσαίωνα: "Η Κωνσταντινούπολις ήτο ανέκαθεν πόλις ελληνική, οι κάτοικοι αυτής, οι ιεράρχαι, οι λόγιοι άνδρες, οι δημόσιοι λειτουργοί, πολιτικοί τε καί στρατιωτικοί, ή ήσαν Έλληνες, ή ωμίλουν τήν ελληνικήν ως ιδίαν γλώσσαν. Τά κάλλιστα των κοσμημάτων της πόλεως ήσαν τά μέν έργα της αρχαίας ελληνικής τέχνης, τά δέ φιλοπονήματα μαθητών της τέχνης ταύτης. Κατά μικρόν ούτω παντελώς εξενίκησεν η ελληνική ώστε πάσα μέν η νομοθεσία εγράφη ελληνιστί, πάσα δέ η διοίκησις ελληνιστί διεξήχθη. "

Τό όνομα του Γένους μας ήταν αυτό που δεινοπάθησε καί μόλις τόν 19ο αιώνα πήρε τήν μορφή πού γνωρίζουμε σήμερα. Ο φανατισμός των πρώτων χριστιανών ήταν αυτός πού καταδίκασε τόν όρο Ελλην νά μήν χρησιμοποιείται ως εθνική ονομασία, διότι ταυτίζοταν μέ τόν όρο ειδωλολάτρης. Ετσι η επίσημη ονομασία των κατοίκων της Αυτοκρατορίας ήταν Ρωμαίοι καί τό κράτος ονομάζονταν Ρωμαϊκό. Η ονομασία Ρωμαίος επίσης προσέδιδε μία αίγλη καί μία ανωτερότητα έναντι των υπολοίπων λαών γι' αυτό με φανατισμό προσκολήθηκαν σέ αυτή οι κάτοικοι της Αυτοκρατορίας. Αντίθετα, οι Φράγκοι γιά νά τούς μειώσουν τούς αποκαλούσαν Γραικούς καί τόν αυτοκράτορα, Βασιλέα των Γραικών.

Τόν 9ο αιώνα, ο Λέων ο Σοφός, άριστος μελετητής των αρχαίων συγγραφέων μιλούσε γιά τίς προσπάθειες του κράτους νά εκγραικίσει τούς Σλάβους. Toν 10ο αιώνα ο Μακεδόνας αυτοκράτορας, Βασίλειος Β' Βουλγαροκτόνος, ο προστάτης των φτωχών καί των ακτημόνων, ο Βυζαντινός Μέγας Αλέξανδρος πού οδηγούσε ο ίδιος τά στρατεύματά του, ("Οστις πολεμιστής ακολουθείτω μοι"), αφού γλύτωσε τό κράτος από τούς Βούλγαρους εισβολείς, γιόρτασε τήν νίκη του στήν περίφημη πόλη του Αρχαίου Ελληνικού κόσμου, τήν Αθήνα, όπου έγινε δεκτός από τόν κόσμο μέ τιμές καί πανηγυρισμούς. Η Αννα Κομνηνή, τόν 11ο αιώνα ήταν υπερήφανη γιά τίς ελληνικές της σπουδές καί γιά τίς γνώσεις της πάνω στόν Πλάτωνα καί στόν Αριστοτέλη, ενώ γνώριζε νά απαγγέλει χωρίς νά κοιτάζει τό κείμενο τμήματα από τήν Ιλιάδα καί τήν Οδύσσεια. Τόν 15ο αιώνα ο Γεώργιος Γεμιστός άλλαξε τό όνομά του στό ελληνικότερον Πλήθων, καί ο Νικόλαος Χαλκοκονδύλης σέ Λαόνικος. Ο τελευτάιος απέρριψε τελείως τόν όρο Ρωμαίος καί ονόμαζε τούς υπηκόους του κράτους Ελληνες καί βασιλείς Ελλήνων τούς αυτοκράτορες. Ο Δούκας ταλαντεύεται μεταξύ Ρωμαίων, Γραικών καί Ελλήνων. Ο τελευταίος Παλαιολόγος στήν τελευταία ομιλία του, αποκάλεσε τήν Βασιλεύουσα "βοηθόν καί σκέπην της πατρίδος, ελπίδα καί χαράν πάντων των Ελλήνων." Βέβαια, καθόλη τήν διάρκεια της Τουρκοκρατίας η πιό συνηθισμένη ονομασία, από τόν αμόρφωτο καί ταπεινωμένο λαό μας, ήταν Ρωμιοί καί σπανιότερα Γραικοί ή Ελληνες, όπως βεβαιώνει τό παρακάτω δημοτικό (Παράπονο της Ρωμανίας) του 18ου αιώνα."

Η Αρβελέρ πού μελέτησε τήν γέννηση του Βυζαντινού Πατριωτισμού, θεωρεί ότι: "Η ελληνικότητα καί η ορθοδοξία είναι τά ανεκτίμητα αγαθά πού θά κληθούν νά υπερασπίσουν μέ κάθε θυσία οι βυζαντινοί από κάθε εξωτερικό καί εσωτερικό εχθρό. Οι διανοούμενοι προσκολλημένοι κυρίως στήν αρχαία ελληνική παιδεία καί ο λαός προσκολλημένος κυρίως στήν ορθόδοξη παράδοση, θά αναλάβουν μαζί τήν προσπάθεια νά σώσουν τό κράτος των Ελλήνων πού είναι στό εξής τό Βυζάντιο." Πάνω από όλα όμως οι Μεσαιωνικοί Ελληνες, υπεραγαπούν τήν Πόλη τους, τήν Βασιλεύουσα, πού θά καταλήξει νά σημαίνει ολόκληρη τήν αυτοκρατορία. Γιατί όπως έγραψε ο Νικήτας Χωνιάτης η Κωνσταντινούπολις είναι "Πόλις πόλεων, πασών οφθαλμός, άκουσμα παγκόσμιον, θέαμα υπερκόσμιον, εκκλησιών γαλουχός, πίστεως αρχηγός, ορθοδοξίας ποδηγός, λόγων μέλημα, καλού παντός ενδιαίτημα." H Πόλις ήταν μαγνήτης. Πρός αυτήν εβάδιζαν σαγηνευμένοι πρεσβευτές καί βάρβαροι βασιλείς, έμποροι, τυχοδιώκτες καί μισθοφόροι, επίσκοποι καί καλόγεροι. Ο ξένος ερχόταν νά ψωνίσει, νά θαυμάσει ή καί νά εγκατασταθεί. Σύμφωνα μέ τόν σταυροφόρο Robert de Clari, η Πόλις είχε συσσωρεύσει τά δύο τρίτα του παγκόσμιου πλούτου.

LinkWithin

Related Posts with Thumbnails